Wie maakt het trappenhuis schoon?

In elk appartementengebouw is er één ruimte die elke maand achteruitgaat en waar niemand boos genoeg over wordt om het op te lossen. Iedereen loopt er dagelijks een paar keer doorheen. Iedereen heeft de staat ervan gezien. En vrijwel niemand weet wie hem hoort schoon te maken — en precies daarom doet niemand het. Het antwoord staat meestal ergens heel saais opgeschreven, en het opzoeken kost ongeveer een dag.

De ruimte die niemand bezit

Een trappenhuis is het enige deel van een gebouw zonder bewoner. Niemand slaapt er, niemand ontvangt er, en niemand kijkt ernaar met de gedachte "dit is van mij". Iedereen in het gebouw loopt erdoorheen en niemand woont er — en gedeelde ruimte zonder bewoner gaat op een heel eigen manier achteruit: langzaam, gelijkmatig, en zonder dat iemand de week kan aanwijzen waarin het slecht werd.

Iedereen ziet het trappenhuis. Niemand is verantwoordelijk voor het zien.

Hierna staat het algemene beeld in Nederlandse appartementengebouwen, geen juridisch advies. De details staan in uw eigen akte, in de stukken van uw VvE of in uw huurcontract; zijn die onduidelijk, dan kunnen de Huurcommissie (voor huurders) of uw VvE-beheerder ze met u doornemen.

Drie mogelijke antwoorden, en niet meer dan drie

In de praktijk valt het trappenhuis onder één van drie regelingen.

• De VvE — de vereniging van eigenaren. In een gebouw met koopappartementen zijn de algemene ruimten doorgaans de verantwoordelijkheid van de vereniging, betaald uit de maandelijkse bijdrage die iedereen al doet. Is dat uw gebouw, dan is schoonmaken geen gunst van iemand: het is een begrotingsregel waarover is gestemd.
• De verhuurder — in een gebouw dat door één eigenaar wordt verhuurd, blijven de gemeenschappelijke delen meestal bij hem. Huurders betalen er vaak aan mee via de servicekosten, zonder ooit te horen welke diensten daarin zitten.
• De bewoners, onderling. Gebruikelijk in kleine gebouwen en in opgesplitste woonhuizen. Dit is de enige van de drie waar het antwoord "wij" is, en het is degene die het vaakst misloopt.

Let op wat de eerste twee gemeen hebben: waarschijnlijk wordt er al iemand voor betaald. De meest voorkomende ontdekking wanneer mensen eindelijk vragen, is niet dat niemand verantwoordelijk is — maar dat er wél voor wordt betaald en dat het niet wordt geleverd.

Hoe u het binnen een dag weet

U hebt drie documenten nodig en één e-mail.

1. Uw huurcontract of leveringsakte, en de bladzijde over servicekosten of gemeenschappelijke lasten. Zoek op het woord schoonmaak en op alles wat opsomt wat die kosten dekken.
2. De notulen of jaarstukken van de VvE, als die er is. Schoonmaak is meestal een benoemde post. Staat hij erin en is het gebouw vies, dan hebt u een leveringsprobleem gevonden, geen geldprobleem.
3. Het prikbord in het gebouw. Oude contracten laten vingerafdrukken na — een vergeeld blaadje met een bedrijfsnaam vertelt u wie er vroeger kwam.

Stuur daarna één bericht aan de beheerder, de verhuurder of de voorzitter: "Kunt u bevestigen of schoonmaak van de algemene ruimten in de servicekosten zit, en zo ja hoe vaak die is ingepland?" Die ene vraag lost de meeste gebouwen op, omdat hij te beantwoorden is en omdat hij vastligt.

Waarom het handgeschreven rooster altijd mislukt

Uiteindelijk plakt iemand een lijst op de deur: vier appartementen, vier weken, een hokje om af te vinken. Dat werkt ongeveer zes weken. Het mislukt om een reden die niets te maken heeft met luie buren.

Een rooster veronderstelt dat iedereen het eens is over wat "klaar" betekent. De één veegt. De volgende dweilt. De derde doet het glas in de voordeur en de vierde neemt de leuning af, die verder al een jaar niemand heeft aangeraakt. Doordat de norm elke week anders is, bereikt de ruimte nooit een basisniveau — en wie het meeste werk doet, merkt dat als eerste. Zo eindigen roosters.

Ze breken ook op de onderdelen die niemand als "van hem" ziet: de entreemat met een winter aan gruis erin, de wand bij de brievenbussen, de armaturen met een seizoen aan insecten, en de trapleuning — het meest aangeraakte voorwerp in het gebouw.

Wat een trappenhuisbeurt precies is

Schrijft u een norm op — voor een rooster of voor een bedrijf — dan is dit de hele klus. Hij is kort, en dat is het idee: een lijst van dit formaat kan iedereen in de hal controleren.

• Trappen en overlopen, geveegd en gedweild, inclusief de achterrand van elke trede waar gruis blijft liggen.
• De leuning en de spijlen — het meest aangeraakte oppervlak van het gebouw, en precies wat een rooster overslaat.
• Entreeglas, de deur en het beslag: kruk, schild, brievenklep, belpaneel.
• De wand bij de brievenbussen, die vingerafdrukken op exact één hoogte verzamelt.
• De mat opgetild en de vloer eronder. Een mat die nooit wordt opgetild is geen mat meer maar opslag.
• Armaturen en de bovenkant van kozijnen, maandelijks in plaats van wekelijks.
• De vloer van de containerruimte, als die er is, en de handgrepen van de containers.

Twee daarvan — de leuning en de vloer onder de mat — verklaren het grootste deel van het verschil tussen een trappenhuis dat verzorgd aanvoelt en een trappenhuis dat alleen geveegd is.

Wat het echt oplost

Drie dingen, op volgorde van kosten.

Ten eerste: een norm op papier. Zelfs een gedeeld rooster werkt veel beter als de lijst concreet is: trappen en overlopen, leuning en handgreep, entreeglas en deurbeslag, brievenbussen, armaturen, de mat opgetild en de vloer eronder. Zodra "klaar" een lijst is in plaats van een gevoel, kan een rooster overleven.

Ten tweede: een vaste dag. Gedeelde klussen die gebeuren "wanneer het nodig is" gebeuren nooit, want niemand wil degene zijn die verklaart dat het vies is. Een dag in de agenda haalt het oordeel eruit.

Ten derde, en per huishouden meestal het goedkoopst: een ingeplande beurt. Verdeeld over de appartementen kost een trappenhuis elk huishouden heel weinig per maand — en het beëindigt het gesprek definitief, wat meer waard is dan het geld. Bij ons is het precies zo geregeld: dezelfde dag, dezelfde lijst, en elke afgeronde ruimte gefotografeerd, zodat wie betaalt kan zien wat er is gedaan zonder ernaast te gaan staan. Zo werkt onze terugkerende zakelijke schoonmaak, en een trappenhuis is een van de kleinste klussen die wij doen.

Bent u degene die het bij de buren aankaart, begin dan met de ontdekking en niet met de klacht: "ik heb het nagekeken, schoonmaak is een post in onze servicekosten" is een heel ander begin dan "de trap is weer smerig".

Veelgestelde vragen